Indukcja

Indukcja to rodzaj sugestii wprowadzającej w stan hipnozy.

Indukcja służy wprowadzeniu osoby w stan hipnozy, a więc ma jej pomóc w przejściu od stanu koncentracji na otoczeniu do stanu zawężenia uwagi na niej samej i jej odczuciach. Zwykle wymaga kilku minut, w czasie których hipnotyzujący prosi osobę hipnotyzowaną o skupianie się na kolejnych sugerowanych wrażeniach lub przywoływanie kolejnych wyobrażeń. Po chwili osoba hipnotyzowana doświadcza charakterystycznego dla stanu hipnozy odprężenia i jest gotowa do dalszej pracy.

Warunkiem wstępnym stosowania indukcji jest zgoda osoby hipnotyzowanej na pracę z osobą hipnotyzującą, zaufanie do niej oraz zgoda na prowadzenie przez nią pracy w czasie hipnozy (tzw. raport).

Istnieją różne metody indukcji. Podstawową zasadą każdego hipnoterapeuty powinno być dopasowanie metody do potrzeb klienta – zastosowanie odpowiedniego klucza do nieświadomości danej osoby. Dlatego każda osoba może wejść w stan hipnozy jeśli tego chce – trzeba tylko znaleźć odpowiedni dla niej klucz.

Indukowanie stanu hipnozy nie wymaga wahadełka lub innych przedmiotów, choć jest ono często kojarzone z tą procedurą. Jedną z najbardziej popularnych metod indukcji jest wyobrażenie schodów czy koncentrowanie na różnych odczuciach płynących z ciała np. podczas siedzenia na krześle.

Sugestia

Sugestia to sposób komunikacji w hipnozie pomiędzy hipnotyzującym a hipnotyzowanym.

Jest poleceniem pomyślenia o czymś lub zrobienia czegoś, np. przypomnienia sobie szczególnie przyjemnego momentu w życiu lub rozluźnienia mięśni. Zwykle osoba hipnotyzowana staje się dzięki temu bardziej rozluźniona, może też poproszona wykonywać nieświadomie ruchy lub o czymś opowiadać. Sugestia może służyć pogłębieniu transu, uzyskaniu różnych reakcji fizycznych (jak słynna lewitacja ręki), wyrażeniu lub zmianie uczuć, wytworzeniu wyobrażeń, odszukaniu w pamięci wspomnień itd. W czasie hipnozy dociera bezpośrednio do nieświadomości, gdyż wtedy świadome krytyczne myśli przestają ją zagłuszać.

Istnieją różne typy sugestii:

• odprężenia: uspokajają, pomagają wejść w stan hipnozy poprzez przeniesienie uwagi z zewnątrz do wewnątrz;
• pogłębiające trans hipnotyczny np. wyobrażenie schodów;
• bezpośrednie: sformułowane wprost prośby o konkretną reakcję, np. „cofniesz się w czasie...";
• wyobrażeniowe: poprzez stworzony w wyobraźni obraz pomagają łatwiej osiągnąć założony cel, np. „ćwiczenie" w wyobraźni nowego zachowania;
• pośrednie: wywołują pożądany stan emocjonalny poprzez przywołanie skojarzonej z nim sytuacji oraz praca metaforami czy analogiami;
• posthipnotyczne: mają na celu wprowadzenie pożądanych reakcji po zakończeniu hipnozy.

Literatura cytowana:

Hadley J., Staudacher C. (1997). Hipnoza. Podręcznik sprawdzonych technik hipnotycznych. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk
   

Trans

Trans hipnotyczny jest często utożsamiany ze stanem hipnozy.

Łacińskie słowo „trans” oznacza „poprzez, poza, z tamtej strony”, a czasownik „transire” – „przechodzić, przekroczyć” [4]. Znaczenia te dobrze oddają ideę transu jako mostu pomiędzy świadomością a nieświadomością. Poprzez doświadczenie odmienne od codziennego możemy przekroczyć bariery umysłu chroniące nas przed zbyt trudnymi do zniesienia treściami zepchniętymi do nieświadomego umysłu, ale i jego najbardziej twórczymi zasobami. Osłabienie schematów, którymi posługujemy się nawykowo w odniesieniu do spostrzegania i rozumienia wszelkich codziennych zdarzeń pozwala sprowokować umysł do pracy w nowy, bardziej efektywny sposób, pozwalający przewartościować doświadczenia życiowe czy odnaleźć sposób poradzenia sobie z danym problemem.

  
Jeden z najbardziej znanych hipnoterapeutów – Milton Erikson – pisze:
„Stan transu ułatwia żywsze, ideodynamiczne przypomnienie lub aktywację traumatycznycznego wspomnienia, stąd nowo wprowadzone, bardziej przyjemne treści mają możliwość lepszego połączenia czy skojarzenia z urazem. Może więc nastąpić efektywne „rozpuszczenie”. [2] W czasie transu mamy możliwość przypomnienia sobie nie tylko tego, kto i co zrobił, ale również wszelkich uczuć, wrażeń i ruchów ciała oraz myśli towarzyszących nam w tamtej chwili. Takie wspomnienie nazywamy ideodynamicznym – pełnym, łączącym różne aspekty doświadczenia (uczucia, myśli, wrażenia np. zapachy czy dźwięki). Jest to istotne w pracy z trudnymi wydarzeniami życiowymi, bowiem są one w specyficzny sposób zapamiętywane przez umysł. Mózg nie integruje takiego wspomnienia w jedną spójną całość, przez co staje się ono niejako „pokawałkowane”, niepełne [1]. Możemy pamiętać tylko niektóre jego elementy, zwykle negatywne, zapominając o tych neutralnych lub wręcz pozytywnych. Czasami mogą pojawiać się w pojawiającym się spontanicznie transie, zwłaszcza gdy w otoczeniu pojawia się coś, co przypomina o zdarzeniu.

Pojęcie „transu” jest używane w wielu kontekstach, m.in. w sensie śpiączki czy  ekstazy religijnej. Trans hipnotyczny posiada jednak właściwe sobie cechy i zwykle odnosi się do stanu „bycia zahipnotyzowanym”. Niektórzy badacze wręcz utożsamiają stan hipnozy z transem. Ich zdaniem po  zastosowaniu indukcji wobec osoby, która była początkowo w normalnym stanie czuwania przechodzi ona w stan transu hipnotycznego i pojawiają się wówczas zasugerowane efekty, takie jak katalepsja, regresja wieku (nieświadome cofanie się do wcześniejszego okresu życia) czy niewrażliwość na ból. Różne głębokości transu mają wiązać się z odmiennymi zjawiskami.


Literatura cytowana:

1. Cozolino L.J. (2002). Neuronauka w psychoterapii. Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań;
2. Erickson M., Rossi E.L. (1996). Lutowy Człowiek. Rozwój świadomości i poczucia tożsamości w hipnoterapii. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk;
3. Fellows B.J. (1998). Pojecie transu. w: (red.) Siuta J. Współczesne koncepcje w badaniach nad hipnozą. Wydawnictwo Naukowe PWN;
4. Kopaliński W. (1988). Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych. Wiedza Powszechna, Warszawa.

Opracowała Barbara Langman

Images: Filomena Scalise / FreeDigitalPhotos.net  Idea go / FreeDigitalPhotos.net  Salvatore Vuono / FreeDigitalPhotos.net